# DriveTime: test powierzchni, który odróżnia uszkodzony dysk od złej kieszeni

Jeden statyczny program testuje przez SSH dysk NAS-a QNAP. Odróżnia uszkodzony dysk od złej kieszeni, kabla, backplane’u czy kontrolera.

DriveTime czyta dysk w 4096 miejscach i rysuje każde miejsce jako jedną komórkę mapy. Dysk SATA lub SAS sam sprawdza swoją powierzchnię poleceniem VERIFY, a 128 kolejnych odczytów przechodzi całą drogę od dysku do kontrolera. Przed testem i po nim DriveTime odczytuje liczniki SMART dysku i liczniki błędów jego łącza.

Test tylko czyta. DriveTime nie wysyła do dysku żadnego polecenia zapisu, testuje jeden dysk naraz i zwalnia, gdy dysk zbliża się do swojej granicy temperatury. Dysk zostaje w czasie testu w swojej grupie RAID.

DriveTime CLI · x86_64, aarch64, armhf i armel · QTS i QuTS hero · freeware. https://www.qnaputilities.com/drivetime-pl.html

## Jak przebiega test

Test przechodzi na jednym dysku przez osiem kroków. Ekran pokazuje każdy krok jako kropkę. Szybki test czyta 1 MiB w każdej komórce, pełny czyta każdą komórkę w całości.

1. **Rozpoznanie dysku.** DriveTime znajduje dysk po numerze seryjnym. Zapisuje jego kontroler, port i grupę RAID. (`numer seryjny, kontroler, port`)
2. **Liczniki przed testem.** Odczytuje liczniki SMART, dziennik błędów dysku, liczniki łącza SATA i dziennik jądra. (`smartctl -x, liczniki SATA PHY`)
3. **Mapa powierzchni.** 4096 komórek od początku do końca dysku. Dysk SATA lub SAS sam sprawdza każdą komórkę poleceniem VERIFY. (`4096 komórek`)
4. **Próbki READ.** 128 odczytów po 1 MiB, rozłożonych na cały dysk. Każdy bajt przechodzi przez kontroler, kabel i backplane. (`128 × 1 MiB`)
5. **Powtórki.** Każdy zakres z błędem DriveTime czyta jeszcze 3 razy przez łącze, a na dysku SATA lub SAS także 3 razy wewnątrz dysku. Na dysku twardym powtarza też odczyt wolnych miejsc. (`3 + 3 odczyty po 4 KiB`)
6. **Autotest SMART.** Dysk wykonuje własny krótki autotest. Na mapie nic się w tym kroku nie zmienia. (`smartctl -t short`)
7. **Liczniki po teście.** DriveTime odczytuje te same liczniki jeszcze raz i zostawia tylko to, co zmieniło się w czasie testu. (`przed i po`)
8. **Werdykt.** Bierze pod uwagę mapę, powtórki, zmiany liczników i to, co dysk zgłasza sam o sobie. (`pięć werdyktów`)

### Jeden szybki test, zmierzony

Czas każdego kroku szybkiego testu dysku NVMe 1,92 TB. Zmierzyliśmy go programem DriveTime CLI na NAS-ie QNAP z procesorem Intel Core i5-1235U i dwoma dyskami QNAP SSD700D1.

- Rozpoznanie dysku, liczniki przed: 1 s
- Mapa powierzchni, 4096 MiB: 3 s
- Próbki READ i powtórki: 2 s
- Autotest SMART, liczniki po, werdykt: 110 s

Mapa zajęła 3,0 s przy 1372 MiB/s. Własny autotest dysku zajął około 110 ze 117 sekund. Na dysku twardym mapa trwa dłużej: w szybkim teście około minuty.

## Wewnątrz dysku czy na łączu

Sam błąd odczytu nie mówi, gdzie jest usterka. Może psuć się dysk. Dane mogą się też uszkodzić w drodze do kontrolera: w kieszeni, w kablu albo w backplanie.

Dlatego DriveTime czyta dysk na dwa sposoby. Przy VERIFY dysk sam czyta swoją powierzchnię i odsyła tylko wynik. Przez kabel nie idą żadne dane. Przy READ każdy bajt przechodzi przez kontroler, kabel i backplane.

Gdy VERIFY znowu nie przechodzi pod tym samym adresem, dysk nie potrafi odczytać własnej powierzchni: winny jest dysk. Gdy VERIFY przechodzi, a READ nie, albo rosną liczniki CRC łącza, winna jest droga do dysku.

Dysk NVMe nie ma liczników łącza SATA, więc DriveTime nie ocenia jego łącza. Jeśli dysk nie obsługuje polecenia NVMe Verify, jego mapę program czyta poleceniem READ. Taki jest zmierzony tutaj QNAP SSD700D1.

## Mapa powierzchni

Komórka 0 to początek dysku, w lewym górnym rogu. Kolor komórki to czas, którego dysk potrzebował na 1 MiB: zielony do 10 ms, bursztynowy do 150 ms, czerwony powyżej 500 ms.

Litera oznacza błąd: B uszkodzony blok, L błąd łącza, E każdy inny błąd. W terminalu jeden znak może obejmować kilka komórek. Wtedy wygrywa najgorszy kod, więc uszkodzony blok nigdy nie znika z mapy.

Na dysku twardym polecenie, które trwało 500 ms lub dłużej i co najmniej 10 razy dłużej niż mediana, DriveTime powtarza do 3 razy. Gdy 2 powtórki też są wolne, to miejsce jest słabe: dysk czyta je dopiero po długich wewnętrznych ponowieniach. Słabe miejsce barwi swoją komórkę na czerwono.

- `.`: jeszcze nie sprawdzona
- `a`: do 10 ms na MiB
- `b`: do 25 ms
- `c`: do 50 ms
- `d`: do 150 ms
- `e`: do 500 ms
- `f`: powyżej 500 ms albo słabe miejsce
- `B`: uszkodzony blok: błąd nośnika
- `L`: błąd łącza: READ nie przeszedł tam, gdzie przeszedł VERIFY
- `E`: inny błąd: przekroczony czas albo nieznana odpowiedź

Mapa nagranego niżej testu: QNAP SSD700D1, 1,92 TB, szybki test z 2026-11-16. Każde polecenie po 1 MiB trwało poniżej 5 ms, mediana 0,5 ms, więc wszystkie komórki są zielone.

### Cztery dyski NVMe, każdy po jednym szybkim teście

Szybkie testy czterech dysków z dwóch NAS-ów QNAP z procesorem Intel Core i5-1235U, z 2026-11-16. Średnia to prędkość mapy od pierwszej do ostatniej komórki.

| Dysk | Średnio, MiB/s | Szczyt, MiB/s | Najdłuższe polecenie | Najwyższa temperatura | Werdykt |
|---|--:|--:|--:|--:|---|
| NAS 1 · nvme0n1 (QNAP SSD700D1-001T92) | 1287 | 1337 | 4.3 ms | 47 °C | DISK GOOD |
| NAS 1 · nvme1n1 (QNAP SSD700D1-001T92) | 1322 | 1351 | 1.6 ms | 49 °C | DISK GOOD |
| NAS 2 · nvme0n1 (QNAP SSD700D1-001T92) | 1362 | 1417 | 1.4 ms | 49 °C | DISK GOOD |
| NAS 2 · nvme1n1 (QNAP SSD700D1-001T92) | 1376 | 1406 | 2.4 ms | 50 °C | DISK GOOD |

Wszystkie cztery mapy program przeczytał poleceniem READ, bo SSD700D1 nie ma polecenia NVMe Verify. Żaden dysk nie zwolnił z powodu temperatury: najcieplejszy doszedł do 50 °C przy granicy 80 °C.

## Co znaczy każdy werdykt

Na końcu testu ekran pokazuje jeden z pięciu werdyktów. Test zatrzymany przez Ciebie nie ma werdyktu. Aplikacja StorageDiag pokazuje ten sam werdykt w oknie DriveTime.

- **DISK GOOD**: W teście nie było błędów nośnika ani łącza, a dysk nie zgłasza o sobie żadnych problemów. W aplikacji: „dysk dobry”. Dysk jest dobry. Jeśli QTS oznaczył go jako uszkodzony, możesz zdjąć flagę.
- **DISK BAD**: Dysk nie odczytuje własnej powierzchni, w czasie testu wzrosły jego liczniki błędów nośnika albo dysk sam zgłasza, że się psuje. W aplikacji: „dysk zły”. Zrób kopię danych i wymień dysk.
- **DISK REPORTS PROBLEMS**: Powierzchnia się odczytuje, ale dysk zgłasza problemy: przeniesione sektory, błędy odczytu we własnym dzienniku, dawne nieudane autotesty. Albo niektóre miejsca czytają się bardzo wolno przy każdej powtórce. W aplikacji: „dysk zgłasza problemy”. Zrób kopię danych i zaplanuj wymianę dysku. Flaga zostaje.
- **LINK OR BACKPLANE**: VERIFY przeszedł wewnątrz dysku, ale dane przez łącze się nie odczytały albo wzrosły liczniki CRC lub łącza. W aplikacji: „łącze lub backplane”. Przełóż dysk do innej kieszeni i przetestuj go ponownie. Jeśli błąd zostaje przy kieszeni, winny jest backplane albo kabel.
- **INCONCLUSIVE**: Dysk zniknął z magistrali, mapa się nie skończyła albo błędy się nie powtórzyły. W aplikacji: „niejednoznaczne”. Przetestuj dysk ponownie. Jeśli zniknął z magistrali, przetestuj go w innej kieszeni.
- **ABORTED**: Test zatrzymany przed końcem. W aplikacji: „Przerwany”. Przeprowadź test do końca, żeby dostać werdykt.

Z opcją `--plain` program kończy się kodem 3, gdy werdykt to DISK BAD, a w każdym innym przypadku kodem 0.

## Flaga błędu QNAP

Gdy QTS oznacza dysk jako uszkodzony, zapisuje w `/mnt/HDA_ROOT/.conf` wiersz `pd_err_wwn_` z identyfikatorem dysku (WWN). DriveTime potrafi zdjąć tę flagę, ale dopiero wtedy, gdy świeży test uznał dysk za sprawny.

Flaga na psującym się dysku chroni Twoje dane. Dlatego DriveTime zdejmuje ją tylko wtedy, gdy najnowszy test tego dysku skończył się werdyktem DISK GOOD albo LINK OR BACKPLANE nie dawniej niż 7 dni temu.

Zdjęcie flagi nie przywraca dysku do grupy RAID ani puli. Odbudowa jest nadal potrzebna.

Co DriveTime robi, gdy zdejmujesz flagę:

1. Sprawdza najnowszy test dysku. DISK BAD, DISK REPORTS PROBLEMS, INCONCLUSIVE, test zatrzymany albo starszy niż 7 dni nie pozwala zdjąć flagi.
2. Zapisuje kopię `.conf` w folderze `flag-backups` swoich danych.
3. Prosi QTS o zdjęcie flagi poleceniem `hal_event`.
4. Jeśli po 10 sekundach wiersz nadal jest w pliku, usuwa z niego ten jeden wiersz. Pozostałe wiersze zostają bez zmian.

W aplikacji StorageDiag administrator zdejmuje flagę przyciskiem **Zdejmij flagę** na zakładce Test powierzchni. W terminalu: `flags` pokazuje flagi, `flag-clear --wwn ` zdejmuje jedną.

## Nagrany szybki test

Szybki test dysku QNAP SSD700D1 w NAS-ie QNAP, na ekranie programu DriveTime CLI w terminalu 120 na 40 znaków. Mapa wypełnia się w 3 sekundy. Potem dysk wykonuje autotest, a werdykt pojawia się po 1 min 57 s.

## Na NAS-ie, który dalej pracuje

- DriveTime tylko czyta. Otwiera dysk tylko do odczytu, a każde polecenie, które wysyła bezpośrednio do dysku, sprawdza na liście: VERIFY, polecenia NVMe Verify i Identify oraz odczyt dziennika stanu. Żadnego innego polecenia, także zapisu, do dysku nie wysyła.
- Testuje jeden dysk naraz. Test drugiego dysku czeka, aż skończy się pierwszy.
- Granicę temperatury podaje sam dysk: dla zmierzonego tu dysku NVMe to 80 °C. Blisko granicy test zwalnia. Na granicy robi przerwę, aż dysk ostygnie o 5 do 8 °C.
- `--max-rate 200` trzyma odczyt na poziomie najwyżej 200 MiB/s. Użyj tej opcji, gdy z tego samego dysku korzystają inne programy.
- `q` zamyka ekran, a test trwa dalej. Uruchom program ponownie, żeby go oglądać. `s` zatrzymuje test.

## Uruchom przez SSH

Zaloguj się do NAS-a przez SSH jako administrator i wpisz te polecenia. Pobierają program dla procesora Twojego NAS-a i otwierają ekran z listą dysków.

```sh
# na NAS-ie, przez SSH, jako admin
a=$(uname -m)
# uname podaje armv7l; program nazywa się armhf (starszy ARM: armel)
case "$a" in armv7*) a=armhf ;; armv5*|armv6*) a=armel ;; esac
wget https://qnaputilities.com/pub/drivetime/bin/drivetimed-cli-$a
chmod +x drivetimed-cli-$a
./drivetimed-cli-$a
```

Program niczego nie instaluje. Jeśli masz zainstalowany StorageDiag, testy trafiają do jego folderu danych i widać je w oknie DriveTime. W przeciwnym razie trafiają do folderu `drivetimed-cli` obok programu.

### Najczęstsze polecenia

- `./drivetimed-cli-$a`: Pokazuje listę dysków. `Enter` otwiera wybrany dysk.
- `./drivetimed-cli-$a --serial <serial> --mode quick`: Uruchamia szybki test jednego dysku i go pokazuje. Numer seryjny jest na liście dysków.
- `./drivetimed-cli-$a --serial <serial> --mode full`: Czyta całą powierzchnię. Na dużym dysku twardym trwa to godzinami.
- `./drivetimed-cli-$a --plain --serial <serial> --mode quick`: Wiersze postępu zamiast ekranu, a na końcu werdykt z uzasadnieniem.
- `./drivetimed-cli-$a --serial <serial> --mode quick --max-rate 200`: Szybki test, który czyta najwyżej 200 MiB/s.
- `./drivetimed-cli-$a probe-stop --serial <serial>`: Zatrzymuje trwający test.
- `./drivetimed-cli-$a flags`: Pokazuje flagi błędu QNAP na dyskach.
- `./drivetimed-cli-$a --help`: Pokazuje wszystkie polecenia.

### Klawisze na ekranie

- `q`: zamyka ekran; trwający test działa dalej
- `s`: zatrzymuje trwający test (najpierw pyta)
- `1` `2`: uruchamia szybki albo pełny test (pełny najpierw pyta); szybki test ekran nazywa Daily
- `r`: prędkość odczytu następnego testu: max, 500, 200 lub 50 MB/s
- `d`: znalezione błędy zamiast liczników
- `l`: powrót do listy dysków

## Pobierz

DriveTime CLI dla x86_64, aarch64, armhf i armel. Każdy plik to jeden statyczny program.

- [drivetime-cli.tar.gz](https://www.qnaputilities.com/pub/drivetime/bin/drivetime-cli.tar.gz): Program dla 4 typów procesorów w jednym archiwum
- [pub/drivetime/bin/](https://www.qnaputilities.com/pub/drivetime/bin/): Każdy plik programu osobno

Aplikacja StorageDiag uruchamia ten sam test w oknie DriveTime, na zakładce Test powierzchni. Tam administrator zdejmuje też flagę błędu QNAP jednym przyciskiem.

## Ograniczenia

- Szybki test czyta 4096 × 1 MiB, czyli próbkę dysku. Całą powierzchnię czyta tylko pełny test.
- Dysk NVMe nie ma liczników łącza SATA, więc test nie może obwinić łącza dysku NVMe.
- Dysk lub przejściówka USB, które nie przyjmują VERIFY, dostają mapę READ. Taka mapa nie odróżni dysku od łącza.
- Słabe miejsca program ocenia tylko na dyskach twardych.
- Uruchomienie i zatrzymanie testu wymaga konta administratora. Oglądanie testu nie wymaga.

## Powiązane strony

- [StorageDiag, aplikacja z oknem DriveTime](https://www.qnaputilities.com/storagediag-pl.html)
- [DriveTime CLI w App Center](https://www.qnaputilities.com/appcenter-pl.html#drivetime)
- [Poradnik: zmierz prędkość NAS-a](https://www.qnaputilities.com/howto-nas-speed-pl.html)
- [MemHound: test pamięci RAM w działającym NAS-ie](https://www.qnaputilities.com/memhound-pl.html)
- [Źródła i licencje strony](https://www.qnaputilities.com/sources.html)
